Strona w przebudowie
Aktualne informacje na temat działań NIMiT znajdują się na stronie nimit.pl.

Sponsoring i mecenat w muzycznych instytucjach publicznych

Od wielu lat kwestia udziału sponsoringu i mecenatu w budżetach organizacji kulturalnych budzi kontrowersje. W Europie wpływy pochodzące z tego tytułu w znikomym stopniu zasilają placówki muzyczne. W USA czy Kanadzie rozbudowany system donacji i sponsoringu jest jednym z najważniejszych narzędzi ekonomicznych wykorzystywanych w kulturze. W 1994 roku stanowiły one 34% przychodów w obszarach opery i muzyki w USA[1]. Dla porównania ta grupa przychodów w brytyjskich instytucjach artystycznych stanowiła 4,5%[2], a w Niemczech 0,4% całkowitych wydatków na tę dziedzinę[3] („środki osiągane ze sponsorowania w Niemczech w 2000 roku stanowiły 3% wydatków na kulturę ogółem”[4]). Osią sporu jest przekonanie, że model amerykański można z łatwością przeszczepić na grunt Polski.

Przeciwko temu poglądowi przemawiają istotne różnice społeczne i nieco odmienne wartości konstytuujące społeczeństwa amerykańskie i europejskie. Kultura europejska posiada długie tradycje publicznego mecenatu, które sprawiają, że finansowanie instytucji artystycznej powszechnie uważa się za domenę aktywności państwa. Potwierdzają to badania Eurobarometru, wg których aż 63% badanych Europejczyków uważa, że inicjatywa organizacji wydarzeń kulturalnych powinna należeć w pierwszym rzędzie do władz publicznych, wg 19% ankietowanych do samych obywateli, a 9% – do organizacji pozarządowych[5]. W USA od początku narodzin państwowości z dużą rezerwą podchodzono do propozycji objęcia kultury opieką państwa (do dziś USA nie posiada ministerstwa kultury). Wytworzyło to naturalne w takiej sytuacji dążenia aktywnych przedstawicieli społeczeństwa do tworzenia i samodzielnego utrzymywania instytucji artystycznych. Ilustracją tego zjawiska może być historia Bostońskiej Orkiestry Symfonicznej i jej założyciela, filantropa Henrego Lee Higginsona[6]. Utrzymanie tak kosztownej instytucji musi wiązać się nie tylko z wysokimi cenami biletów ale także darowiznami, których ilość i wielkość znajduje swoje odzwierciedlenie w spisach donatorów zawartych w książeczkach repertuarowych oper czy orkiestr.

Mówiąc o mecenacie i sponsoringu powinniśmy wyraźnie odróżnić te dwa pojęcia. W świetle prawa donacja jest aktem darowizny nie pociągającym za sobą szczególnego katalogu zobowiązań wobec darczyńcy (oprócz wdzięczności), podczas gdy umowa sponsoringowa jest świadczeniem obustronnym, ekwiwalentnym i wiąże się ze sprecyzowanymi zobowiązaniami zarówno po stronie sponsora jak i sponsorowanego. Wobec wielu trudności praktycznych związanych z odróżnieniem sponsoringu i reklamy bardzo często w sprawozdaniach finansowych ujmuje się wspólnie te dwie pozycje.

Sponsoring i mecenat w organizacjach muzycznych III sektora

Studium przypadku. Wpływy pochodzące z darowizn w budżetach najbogatszych muzycznych OPP

Analizując wpływy z tytułu donacji wśród 10 stowarzyszeń i fundacji o najwyższym budżecie wśród muzycznych OPP (od 0,5 do 4,5 mln zł) możemy się przekonać, że środki pochodzące z tego tytułu w większości przypadków stanowią niewielką część przychodów ogółem tych organizacji.

Tabela 1. Wpływy z tytułu 1% i donacji oraz przychody ogółem najbogatszych muzycznych OPP według danych ze sprawozdań OPP za rok 2013 - źródło: http://sprawozdaniaopp.mpips.gov.pl.

W większości przypadków środki pozyskane od donatorów były wyższe niż te, które wpłynęły na konta badanych organizacji z tytułu 1% a łączna suma darowizn przewyższa łączną sumę wpłat podatników niemalże dziesięciokrotnie. Biorąc pod uwagę udział środków pochodzących od osób fizycznych i prawnych w budżetach badanych organizacji widzimy pewne zróżnicowanie:

Tabela 2. Udział wpływów z donacji i 1% w najbogatszych muzycznych OPP – opracowanie własne.

Maksymalny udział środków pochodzących z darowizn w budżecie organizacji wyniósł 21%, minimalny – 0, a średnie zaangażowanie darczyńców można oszacować na poziomie 5,5%. W dwóch z badanych przypadków donacje pochodzą wyłącznie ze składek członkowskich, w pięciu – z darowizn od osób prywatnych, fizycznych oraz kwest, w jednym – miały charakter mieszany. Wydaje się, że 20% wpływów z darowizn w przypadku największych stowarzyszeń i fundacji pośród muzycznych OPP byłby trudny do przekroczenia i wyznacza optymalny poziom na jaki mogą pod tym względem liczyć duże organizacje społeczne w obszarze muzyki.

Przedstawiciele stowarzyszeń i fundacji niechętnie mówią o udziale sponsoringu w budżetach ich instytucji. Być może kryje się za tym obawa, ze skromny udział sponsoringu w budżecie organizacji może być odczytany jako symptom braku pomysłu na sponsora. Problem niskich wpływów z tego tytułu dotyczy jednak wielu podmiotów. Również nierzadko się zdarza, że sami sponsorzy wolą nie ujawniać wartości swojego zaangażowania w projekty tych organizacji. Przykładem są – uważane za poufne – dane dotyczące wielkości wsparcia udzielanego kulturze przez uczestników konkursu na Mecenasa Miasta Krakowa. W rozmowach z wolącymi zachować anonimowość przedstawicielami muzycznych organizacji społecznych pojawiają się w większości opinie o marginalnym prawie udziale sponsorów w finansowaniu przedsięwzięć muzycznych – wsparcie to najczęściej ma charakter barterowy lub upustu na dobra czy usługi, w przypadku festiwali – hoteli, gastronomii, kwieciarni itp.


[1] Dorota Ilczuk Sektor non profit w kulturze. Instytut Kultury, Warszawa, 1995, str. 71.

[2] Tamże, str. 53.

[3] Rudiger Bloch Sektor prywatny w finansowaniu niemieckich teatrów w: Teatry w Europie, red. Stanisław Flejterski. Opera na Zamku, Szczecin, 2003, str. 68.

[4] Dorota Ilczuk Ekonomika kultury. Wydawnictwo Naukowe PW, 2012, str. 66.

[5] European Barometr European cultural values. Report European Comission, 2007, str. 56.

[6] Dorota Ilczuk Sektor non profit w kulturze. Instytut Kultury, Warszawa, 1995, str. 40.

 
Pokaż cały
 
 
 
 
powrót

Ten serwis wykorzystuje pliki cookies

Używamy cookies i podobnych technologii m.in. w celu świadczenia usług i w celach statystycznych. Możesz określić warunki przechowywania lub dostępu do plików cookies w Twojej przeglądarce, w jej ustawieniach. Jeżeli wyrażasz zgodę na zapisywanie informacji zawartej w cookies, kliknij „Zamknij”. Jeżeli nie wyrażasz zgody – zmień ustawienia swojej przeglądarki. Więcej informacji znajdziesz w naszej Polityce cookies

Zamknij